Kröfur um heimkomu handritanna
Kröfur um að handritin kæmu heim tengdust sjálfstæðisbaráttunni.
Eftir að Íslendingar fengu heimastjórn 1904 samþykkti Alþingi árið
1907 að gera ráðstafanir til að fá til Íslands öll íslensk skjöl og handrit
sem Árni Magnússon (1663-1730) hafði fengið lánuð hjá biskupum og öðrum íslenskum
yfirvöldum, í reynd var aðeins um skjöl að ræða. Vegna andstöðu Árnanefndar
varð ekki úr því. Alþingi ítrekaði ályktun sína árið 1924 en einskorðaði
kröfuna ekki lengur við safn Árna Magnússonar og nokkrum árum síðar,
eða árið 1927, var samið um afhendingu íslenskra skjala úr
dönskum söfnum, þar á meðal voru um 700 skjöl úr Árnasafni og fjórar skjalabækur.
Eftir það jukust kröfur um að fá handritin heim, meðal annars í grein eftir
Pál Eggert Ólason frá 1929, og 1930 og 1938 voru gerðar samþykktir á Alþingi
þar að lútandi. Eftir stofnun lýðveldis á Íslandi 1944 færðist aukinn þungi
í kröfur Íslendinga, meðal annars í álitsgerð Ólafs Lárussonar um handritamálið,
og árið1947 skipaði danska stjórnin nefnd stjórnmála- og fræðimanna
til að vinna að lausn þess. Greinaskrif Sigurðar Nordals (1946) og Jóns Helgasonar
(1950) áttu mikinn þátt í að styrkja málstað Íslendinga í Danmörku og árið
1951 skilaði nefndin áliti þar sem fallist var á ýmis sjónarmið þeirra en
deilur stóðu áfram um eignarrétt á handritum og hvaða handrit mætti með réttu
kalla íslensk.
|
|